pracoholizm: definicja, objawy i konsekwencje

16/01/2018 14:32:43

Termin pracoholizm pojawił się w literaturze po raz pierwszy pod koniec lat sześćdziesiątych XX wieku, gdy Wayne Oats, psycholog religii i pastor, stworzył analogię dotyczącą uzależnienia od alkoholu (alkoholizmu) i od pracy. Istnieje wiele definicji pracoholizmu, jednak prawie w każdej ten termin jest rozumiany jako uzależnienie, które prowadzi do poważnych zaburzeń w funkcjonowaniu człowieka. Wśród przyczyn pracoholizmu wymienia się zmienne osobowościowe, a także specyfikę danego zawodu i przyzwyczajenie behawioralne do wykonywania konkretnych obowiązków.

Pracoholizm: objawy

Uznaje się, że pracoholizm dotyczy od 5 do 10% populacji, jednak warto zaznaczyć, że wiele przypadków nigdy nie zostało zdiagnozowanych, ponieważ nie wszyscy uzależnieni decydują się na kontakt z psychiatrą lub psychologiem. Do najważniejszych objawów pracoholizmu można zakwalifikować:

  • nadmierne zaangażowanie w pracę,
  • obowiązki zawodowe stają się najważniejszą wartością i celem samym w sobie,
  • pracownik poświęca coraz mniej czasu na rodzinę i sprawy osobiste,
  • życie pod presją i w ciągłym stresie,
  • branie na siebie zbyt dużej ilości obowiązków w pracy,
  • zabieranie pracy do domu lub na urlop,
  • brak czasu na relaks,
  • poczucie winy, gdy nie wykonuje się obowiązków zawodowych,
  • bezsenność i niebranie pod uwagę zmęczenia

Pracoholizm rozwija się najczęściej u osób zajmujących wysokie stanowiska, a także u wolnych strzelców i przedsiębiorców. Pracoholizm w Polsce jest coraz częstszym zjawiskiem, jednak należy oddzielić osoby rzeczywiście uzależnione od pracy od tych, które muszą bardzo ciężko i długo pracować (na przykład łączyć etaty, zlecenia), aby móc spełnić swoje najbardziej podstawowe potrzeby życiowe.

Pracoholizm a rodzina: skutki zaburzenia

Pracoholizm niesie ze sobą wiele poważnych konsekwencji, zarówno dla samego pracownika, jak i dla jego rodziny. Wśród najważniejszych skutków pracoholizmu można wyróżnić:

  • pogorszenie zdrowia fizycznego: bóle żołądka, problemy z układem krążenia,
  • przeciążenie pracą,
  • poświęcanie mało czasu dla rodziny,
  • bezsenność lub niemożność zrelaksowania się,
  • wypalenie zawodowe

W Japonii powstało pojęcie śmierci z przepracowania, która dotyczy właśnie pracoholików, którzy zwykle są uznawani za ludzi sukcesu. Warto zaznaczyć, że nawet w lekkich formach pracoholizmu, rodzina może jako pierwsza zauważyć niepokojące objawy i konsekwencje tego zaburzenia. Zwykle pracownik poświęca cały swój wolny czas na dodatkową pracę, rozmyślania na tematy zawodowe, a w domu rozmawia także o swojej pracy. Rodzina może zastanowić się nad tym, jak pomóc osobie z pracoholizmem i w jaki sposób zwrócić jej uwagę. Zdarza się, że na początku małżonek przynosi prezenty dla swojej rodziny i stara się w ten sposób zrekompensować to, że ciągle jest zajęty. Jednak po pewnym czasie, pracownik w ogóle traci zainteresowanie sprawami rodzinnymi. Pracoholizm jako patologia społeczna wiąże się także z konsekwencjami dla całych przedsiębiorstw i krajów, ponieważ spada efektywność i produktywność pracowników, a także pojawiają się u nich poważne zaburzenia psychosomatyczne. Leczenie pracoholizmu jest więc bardzo ważne, zarówno z punktu widzenia jednostki i jej rodziny, jak i całych firm oraz społeczeństwa. Jeśli chodzi o to, jak leczyć pracoholizm, to bardzo ważne jest dokładne zdiagnozowanie tego zaburzenia u psychologa lub psychiatry, a następnie podjęcie terapii oraz leczenia farmakologicznego. Proces leczenia może być długi, jednak zwykle po pewnym czasie pojawiają się zauważalne, pozytywne efekty terapii.