praca w sobotę i niedzielę: najważniejsze zasady

16/01/2018 14:32:43

Praca w sobotę i niedzielę jest dopuszczalna w branżach takich jak handel, usługi i komunikacja. Oznacza to, że zarówno kierowcy komunikacji miejskiej, jak i pracownicy sklepów mogą pracować zarówno w sobotę, jak i w niedzielę. W takim wypadku osoby te otrzymują inny dzień wolny w tygodniu. Zupełnie inaczej wygląda sytuacja w przypadku pracowników, którzy wykonują swoją pracę od poniedziałku do piątku.

Praca w sobotę i niedzielę: Kodeks pracy

Zgodnie z Kodeksem pracy praca w sobotę jest możliwa w dwóch sytuacjach:

  • prowadzenie akcji ratowniczej, ochrona mienia lub środowiska, usunięcie awarii,
  • ze względu na szczególne potrzeby pracodawcy.

Jeśli chodzi o pięciodniowy tydzień pracy a pracę w sobotę, to należy stwierdzić, że jeśli pracownik zatrudniony w podstawowym systemie czasu pracy (czyli od poniedziałku do piątku) pracował w sobotę, powinien otrzymać dzień wolny od pracodawcy. Warto dodać, że Kodeks pracy wskazuje na silne połączenie pomiędzy pracą w sobotę a dniem wolnym, natomiast nie ma tutaj mowy na temat dodatkowego wynagrodzenia. Warto jednak pamiętać o tym, że dzień wolny w formie rekompensaty przysługuje pracownikowi bez względu na liczbę godzin pracy w sobotę. Oznacza to, że osoba zatrudniona na cały etat mogła przepracować w sobotę tylko 2 godziny, ale i tak otrzyma cały dzień wolny. Wynagrodzenie za pracę w sobotę przysługuje tylko wtedy, gdy pracownik wykonywał swoje obowiązki powyżej 8 godzin dziennie. W przypadku pracy w sobotę z nadgodzinami pracownik powinien otrzymać nie tylko dzień wolny, ale także wynagrodzenie za godziny nadliczbowe z dodatkiem w wysokości 50% za każdą godzinę. Jeśli chodzi o pracę w niedzielę, to pracownik także powinien otrzymać dzień wolny, natomiast za nadgodziny powinien otrzymać 100% dodatku. Zwykle praca w soboty i niedziele nie wiąże się z wynagrodzeniem. Wyjątkiem jest sytuacja, w której pracownik nie zdążył odebrać dnia wolnego do końca okresu rozliczeniowego (na przykład z powodu choroby). Warto dodać, że w przypadku umowy zlecenia praca w soboty i niedziele nie wiąże się ani z wolnym dniem, ani z dodatkiem finansowym lub inną gratyfikacją, ponieważ przepisy są regulowane przez Kodeks cywilny, nie zaś przez Kodeks pracy.

Równoważny czas pracy a praca w sobotę

Zgodnie z Kodeksem pracy praca w soboty i niedziele jest możliwa w transporcie i komunikacji, w systemie pracy zmianowej, w rolnictwie i hodowli, w gastronomii, handlu i usługach. W przypadku równoważnego systemu czasu pracy możliwa jest sytuacja, w której pracownik wykonuje swoje obowiązki także w sobotę i niedzielę. Oczywiście za te dni przysługują mu inne dni wolne. W przypadku równoważnego czasu pracy stawka za pracę w sobotę w godzinach nadliczbowych to 50%, a za nadgodziny w niedzielę to 100%, czyli tak samo, jak w przypadku podstawowego systemu pracy. Co ważne, w równoważnym systemie czasu pracy pracodawca nie musi płacić pracownikowi za nadgodziny, jeśli godziny te wynikają z harmonogramu pracownika. Zdarza się więc, że w jednym tygodniu pracownik pracuje przez 48 godzin, w drugim zaś tylko przez 32 godziny. Dobowy czas pracy może więc być wydłużony do 12, 16 lub 24 godzin. Praca w sobotę i niedzielę może być zatem świadczona zgodnie z harmonogramem pracy, dlatego pracownik nie zawsze ma prawo do odbioru dnia wolnego czy do dodatku za nadgodziny.