odczarowujemy AI dla zespołów finansowych: czy prompt engineering to po prostu jasna komunikacja?

w skrócie:

• Jeśli potrafisz udzielić rady młodszemu księgowemu, potrafisz również tworzyć skuteczne prompty dla AI.
• Umiejętność opracowywania procedur operacyjnych (SOP) oraz checklist zamknięcia miesiąca naturalnie przekłada się na kompetencje w obszarze inżynierii promptów.
• Ogólne polecenia generują powierzchowne odpowiedzi; precyzyjne ramy finansowe gwarantują wyniki spełniające standardy audytowe.
• Stosuj „kanapkę kontekstu” (Rola + Zadanie + Ograniczenia), aby skokowo poprawić jakość wyników generowanych przez AI.
• Biegłość w obsłudze AI wzmacnia Twoje kompetencje w Excelu i systemach ERP, zamiast je zastępować.

Pojęcie „inżynieria promptów” może brzmieć onieśmielająco – niczym zadanie zarezerwowane dla programistów. Jednak dla specjalistów z obszaru finansów i księgowości jest to określenie mylące. W rzeczywistości prompt engineering to nic innego jak ustrukturyzowane myślenie i precyzyjna komunikacja.

Jeśli kiedykolwiek przygotowywałeś standardową procedurę operacyjną (SOP), analizowałeś raport odchyleń lub wdrażałeś do pracy młodszego analityka, posiadasz już niezbędne fundamenty. Nie musisz uczyć się programowania, aby czerpać korzyści z AI – wystarczy zastosować tę samą logikę, której używasz podczas zamknięcia miesiąca. Ten artykuł pokaże Ci, jak zamienić sztuczną inteligencję w najbardziej efektywnego asystenta w Twoim dziale.

dlaczego inżynieria promptów wydaje się trudniejsza, niż jest w rzeczywistości?

W wielu zarządach i centrach usług wspólnych (SSC) pokutuje błędne przekonanie, że obsługa generatywnej inteligencji wymaga wykształcenia technicznego. To mit. Modele takie jak ChatGPT czy Microsoft Copilot nie operują kodem, lecz językiem naturalnym – tyle że interpretują go bardzo dosłownie.

specjaliści finansowi już myślą jak inżynierowie.

Twój świat to świat stron Wn i Ma, gdzie precyzja jest warunkiem koniecznym. Pracujesz w oparciu o rygorystyczne definicje wynikające z ustawy o rachunkowości lub MSR/MSSF. Budujesz modele w Excelu, w których jeden błąd w formule może zniekształcić cały arkusz. Finansiści są szkoleni do bycia logicznymi i procesowymi – a to dokładnie te cechy, które decydują o sukcesie w komunikacji z AI.

wspólny mianownik SOP i promptów.

Przyjrzyjmy się procedurze uzgadniania sald bankowych. Nie napisałbyś: „Sprawdź bank”. Twoja instrukcja brzmiałaby raczej: „Pobierz wyciąg, porównaj transakcje z zapisami w księdze głównej systemu ERP za dany okres i zidentyfikuj rozbieżności powyżej określonej kwoty”. Taka instrukcja to w praktyce gotowy, idealny prompt.

złota zasada finansów: „Garbage In, Garbage Out”.

W modelowaniu finansowym błędne dane wejściowe oznaczają bezużyteczną prognozę. Ta sama zasada dotyczy AI. To właśnie brak precyzji (ang. garbage in) jest najczęstszą przyczyną, dla której zespoły finansowe nie dostrzegają wartości w pierwszych próbach wdrożenia rozwiązań AI.

jak to naprawić?

Model „zdolnego stażysty”

Traktuj AI jak utalentowanego, ale niedoświadczonego praktykanta. Nie przekazałbyś mu surowych danych z poleceniem „analizuj”. Zamiast tego powinieneś określić:

1. kontekst danych (np. zestawienie kosztów operacyjnych z III kwartału)
2. cel analizy (np. identyfikacja anomalii w delegacjach)
3. format wyniku (np. tabela porównująca wykonanie z budżetem)

„Kanapka kontekstu” – prosty układ dla branży finansów

Aby uzyskać profesjonalne rezultaty, stosuj sprawdzony schemat budowy promptu:

1. Rola (górna część): Kim ma być AI?  Przykład: „Działaj jako starszy menedżer finansów i księgowości w firmie produkcyjnej raportującej zgodnie z MSR”.
2. Zadanie (środek): Co dokładnie ma zrobić? Przykład: „Przeanalizuj komentarze do odchyleń i skategoryzuj trzy główne przyczyny przekroczenia kosztów stałych”.
3. Ograniczenia (dolna część): Jakie są ramy i format? Przykład: „Podsumowanie przygotuj w języku polskim, do 150 słów. Używaj profesjonalnej terminologii księgowej”.

Dzięki takiemu podejściu AI przyjmuje profesjonalny ton i rzadziej ulega tzw. halucynacjom, ponieważ zawężasz jej pole interpretacji.

dlaczego to działa w finansach?

Kiedy obudujesz swoje zapytanie konkretną rolą i ścisłymi ograniczeniami, AI przyjmuje profesjonalny ton, co w naszej branży jest kluczowe. Bez nadanego kontekstu narzędzie może stosować kalki z języka angielskiego (np. „checking account” zamiast „rachunek bieżący”).

Precyzyjne wytyczne drastycznie zmniejszają również ryzyko tzw. „halucynacji” (czyli zmyślania faktów przez model), ponieważ maksymalnie zawężasz pole do własnej interpretacji algorytmu. W efekcie otrzymujesz gotowy do analizy wynik, a nie rozwlekły esej bez konkretów.

jak zamienić procedury SOP w „supermoc” AI?

Możesz zacząć automatyzować swoją pracę już jutro, mapując istniejące procedury operacyjne na konkretne prompty. Oto jak to może wyglądać w praktyce:

• Uzgadnianie sald: Zamiast ręcznie porównywać opisy, wklej dane i użyj instrukcji: „Działaj jako kontroler finansowy. Porównaj Listę A (wyciąg bankowy) i Listę B (zapisy w ERP). Zidentyfikuj pozycje z Listy A, których brakuje w Liście B, bazując na unikalnych ID transakcji. Wynik przedstaw w formie tabeli rozbieżności”.
• Wykrywanie anomalii: „Działaj jako audytor wewnętrzny. Przejrzyj rejestr płatności do dostawców. Wskaż duplikaty kwot wysłane do różnych numerów NIP oraz oznacz płatności zrealizowane w polskie dni ustawowo wolne od pracy”.

Największą korzyścią jest oszczędność czasu przy tworzeniu pierwszego szkicu. Jeśli AI zapewni Ci 80% trafności w kilka sekund, Twoja unikalna ekspertyza będzie potrzebna jedynie do finalnej weryfikacji pozostałych 20% danych.

nowoczesne kompetencje w finansach: Inżynieria promptów jako podstawa.

W nadchodzącej dekadzie na rynku najlepiej poradzą sobie nie ci, którzy najszybciej liczą w pamięci, ale ci, którzy potrafią tak zorganizować pracę sztucznej inteligencji, by wykonywała żmudne operacje za nich.

Prompt engineering wzmacnia Twoje kluczowe kompetencje – nie zastępuje przecież Twojej wiedzy o podatkach (VAT, CIT/PIT) czy umiejętności profesjonalnej oceny rezerw. Narzędzie po prostu wykonuje obliczenia lub przygotowuje wstępną notę do sprawozdania finansowego pod Twoją weryfikację. To klasyczny model human-in-the-loop: AI wskazuje odchylenia (outliery) w księgach, a Ty je potwierdzasz. Tak właśnie definiujemy nowoczesną karierę w finansach.

podsumowanie.

Prompt engineering to nie kompetencja techniczna, lecz umiejętność precyzyjnej komunikacji, którą jako finansista już posiadasz. To ustrukturyzowane myślenie ubrane w nowoczesną technologię.

Chcesz przygotować swoją karierę na wyzwania przyszłości? Traktuj AI jak nowego członka zespołu: precyzyjnie go briefuj, weryfikuj dostarczane wyniki i stale udoskonalaj swoje podejście. 

FAQ – najczęściej zadawane pytania.