Outplacement – co to jest i dlaczego warto go stosować?

Redukcja zatrudnienia nigdy nie jest prostą decyzją. Dla pracowników oznacza niepewność i stres, a dla firmy – odpowiedzialność za to, w jaki sposób przeprowadzi cały proces. Właśnie dlatego coraz więcej organizacji sięga po outplacement, czyli rozwiązanie, które pomaga rozstać się z pracownikami w bardziej uporządkowany, wspierający i odpowiedzialny sposób. Sprawdź, jak się do tego przygotować i dlaczego warto to zrobić!

czym jest outplacement? definicja terminu

Czasami redukcja zatrudnienia w firmie jest nieunikniona. To trudny proces nie tylko dla pracowników, lecz także dla pracodawców. Część firm decyduje się jednak na wprowadzenie systemu łagodnych zwolnień. Outplacement – bo o nim tu mowa – opiera się na rozwiązaniach, których celem jest pomoc osobom w odnalezieniu się w sytuacji utraty pracy i w szybszym znalezieniu nowego zatrudnienia.

Mówiąc najprościej, outplacement to program wsparcia dla osób, z którymi zakończono współpracę z przyczyn leżących po stronie przedsiębiorstwa. Jego zadaniem nie jest więc samo „złagodzenie” zwolnienia, ale realna pomoc w przejściu przez zmianę zawodową.

W praktyce outplacement może być skierowany zarówno do osób, które już straciły zatrudnienie, jak i do tych, które są dopiero zagrożone wypowiedzeniem. To ważne, bo odpowiednio wcześnie uruchomione wsparcie zwiększa szansę na szybsze odnalezienie się na rynku pracy, a przy tym pozytywnie działa na wizerunek przedsiębiorstwa.

outplacement – historia systemu łagodnych zwolnień

Termin „outplacement” pojawił się w oficjalnym użyciu dopiero pod koniec lat 60., około 1969 roku. Przyjmuje się, że do języka zarządzania zasobami ludzkimi wprowadził go Thomas Hubbard wraz ze swoją firmą doradczą THINC Consulting.

Historia outplacementu jest jednak o wiele dłuższa i sięga końca lat 40. XX wieku. Idea programu powstała w Stanach Zjednoczonych i była ukierunkowana na pomoc zdemobilizowanym żołnierzom w reintegracji społecznej i zawodowej. W ramach tych działań wspierano ich m.in. w określaniu kompetencji, przygotowywaniu dokumentów aplikacyjnych i funkcjonowaniu na rynku pracy. Z czasem rozwiązanie to zaczęło być wykorzystywane także w biznesie.

W Polsce outplacement pojawił się pod koniec lat 90 jako część systemu zwolnień monitorowanych. W praktyce oznacza to, że wsparcie dla osób odchodzących z firmy nie jest już postrzegane wyłącznie jako dodatkowy gest pracodawcy, ale coraz częściej jako element odpowiedzialnego zarządzania zmianą. To ważne szczególnie wtedy, gdy redukcje mają większą skalę  – np. planowane jest zwolnienie całego działu  – i wpływają nie tylko na osoby zwalniane, ale też na atmosferę oraz poczucie bezpieczeństwa w całej organizacji.

outplacement – rodzaje wsparcia dla zwolnionych pracowników

Forma wsparcia w ramach outplacementu może być różna. Najczęściej mówi się o dwóch podstawowych typach: outplacemencie indywidualnym i grupowym. 

• outplacement indywidualny – dotyczy pojedynczych pracowników i pozwala precyzyjnie dopasować działania do ich sytuacji zawodowej, doświadczenia i oczekiwań. Taki model jest często stosowany wobec specjalistów, ekspertów i kadry menedżerskiej.
• outplacement grupowy – to forma wykorzystywana przy większych redukcjach zatrudnienia, np. podczas restrukturyzacji, likwidacji działu albo zmiany modelu działania firmy. W takim przypadku program obejmuje większą liczbę osób i ma bardziej ustandaryzowany charakter. 

outplacement w praktyce – jak wygląda takie wsparcie?

Program outplacementowy może obejmować wiele różnych działań. Najczęściej są to:

• doradztwo zawodowe, 
• wsparcie psychologiczne, 
• szkolenia, 
• pomoc w rozwijaniu kompetencji,
• przygotowanie do poszukiwania nowego zatrudnienia. 

W praktyce oznacza to m.in. pomoc w opracowaniu CV, naukę autoprezentacji, przygotowanie do rozmów rekrutacyjnych, analizę mocnych stron i określenie możliwych kierunków dalszej kariery. Co więcej, coraz częściej outplacement nie kończy się jednak na samym przygotowaniu dokumentów aplikacyjnych. Dobre programy obejmują też pomoc w poruszaniu się po rynku pracy, budowaniu sieci kontaktów zawodowych i ocenie, czy lepszym rozwiązaniem będzie szukanie podobnego stanowiska, przebranżowienie czy nawet rozpoczęcie własnej działalności.

przeczytaj też: jak skutecznie szukać pracy? Porady

jak wdrożyć program outplacementowy w organizacji?

Aby outplacement realnie wspierał pracowników i porządkował proces zmian, warto zaplanować go odpowiednio wcześnie. W praktyce najważniejsze są następujące elementy:

• Zaplanowanie programu równolegle z procesem zmian kadrowych – outplacement nie powinien pojawiać się dopiero wtedy, gdy decyzje o zwolnieniach zostały już ogłoszone. Najlepiej działa wtedy, gdy jest częścią całego procesu i od początku towarzyszy planowaniu zmian.
• Określenie skali redukcji i grupy objętej wsparciem – już na etapie przygotowań warto ustalić, kogo obejmie program i jak szerokie będzie wsparcie. Pozwala to lepiej dopasować działania do realnych potrzeb organizacji i pracowników.
• Wybór formy programu i partnerów do jego realizacji – firma powinna zdecydować, czy wdraża outplacement indywidualny, grupowy czy też model mieszany. Ważne jest również określenie, kto będzie odpowiadał za realizację programu – wewnętrzny dział HR, zewnętrzny partner czy oba te podmioty wspólnie.
• Przygotowanie menedżerów i działu HR do rozmów z pracownikami – nawet najlepszy program nie spełni swojej roli, jeśli osoby prowadzące rozmowy nie będą odpowiednio przygotowane. Menedżerowie i HR powinni wiedzieć, jak komunikować zmiany, jak przedstawiać dostępne wsparcie i jak odpowiadać na pytania pracowników.
• Zadbanie o spójną i jasną komunikację – pracownicy muszą wiedzieć, z jakiego wsparcia mogą skorzystać, kiedy rusza program i na czym dokładnie będzie on polegał. Chaotyczna lub niespójna komunikacja może osłabić skuteczność całego procesu.

outplacement „w dobrym stylu” – dlaczego sposób ma znaczenie?

Outplacement „w dobrym stylu” oznacza połączenie wsparcia praktycznego z odpowiednią komunikacją i szacunkiem wobec pracowników. Chodzi o to, by osoby odchodzące nie miały poczucia, że program jest tylko formalnym dodatkiem do zwolnienia, lecz realną pomocą w trudnym momencie zawodowym.

Ma to znaczenie nie tylko dla samych pracowników, ale również dla tych, którzy zostają w firmie. Sposób rozstawania się z ludźmi wpływa na atmosferę, poziom zaufania do pracodawcy i postrzeganie organizacji jako miejsca pracy. Jeśli firma przeprowadza redukcję w sposób uporządkowany, transparentny i wspierający, łatwiej zachować spokój w zespołach i ograniczyć negatywne skutki zmian dla całej organizacji.

zobacz też: AI nie jest zagrożeniem, a narzędziem. jak pokolenie z może pokierować transformacją cyfrową w Twojej firmie?

jakie korzyści płyną z outplacementu?

Z perspektywy pracownika korzyści wydają się oczywiste. Outplacement pomaga szybciej odnaleźć się po utracie pracy, lepiej zrozumieć swoją sytuację zawodową i przygotować się do kolejnych kroków. Daje też wsparcie w momencie, który dla wielu osób jest obciążający emocjonalnie i organizacyjnie.

Program przynosi jednak wymierne korzyści także pracodawcom. Pozwala utrzymać pozytywny wizerunek firmy, ograniczyć napięcia w organizacji i zachować lepsze relacje zarówno z odchodzącymi pracownikami, jak i z tymi, którzy pozostają w zespole. Może również pomóc w uspokojeniu nastrojów w firmie i pokazać, że pracodawca traktuje odpowiedzialnie nawet trudne decyzje kadrowe. W dłuższej perspektywie wpływa to również na employer branding i sposób, w jaki organizacja jest oceniana na rynku pracy. 

FAQ – najczęściej zadawane pytania

ile trwa program outplacementowy?

Czas trwania zależy od zakresu programu i potrzeb uczestników. Może to być kilka tygodni lub nawet kilka miesięcy, zwłaszcza jeśli obejmuje on rozwój kompetencji lub zmianę ścieżki zawodowej.

czy outplacement gwarantuje znalezienie pracy?

Nie, outplacement nie daje gwarancji zatrudnienia. Zwiększa jednak szanse na szybsze znalezienie pracy, ponieważ pomaga uporządkować działania, lepiej przygotować się do rekrutacji i skuteczniej poruszać się po rynku pracy.

kto finansuje outplacement?

Program outplacementowy jest finansowany przez pracodawcę. To firma decyduje o jego zakresie, formie i partnerach realizujących wsparcie.

czy pracownik musi skorzystać z outplacementu?

Nie, udział w programie jest dobrowolny. Pracownik może zdecydować, czy chce skorzystać ze wsparcia oferowanego przez pracodawcę.